Mới tuần trước, một khách quen nhắn hỏi bên mình: nên nhập hàng quốc tế qua đường hàng không hay đường biển? Lô hàng gồm hai trăm chiếc tai nghe, cần giao gấp cho khách sỉ. Câu hỏi ngắn, nhưng câu trả lời không hề đơn giản. Đội ngũ đã chứng kiến không ít chủ shop chọn nhầm đường vận chuyển.
Kết quả là đội chi phí gấp ba, hoặc ngồi chờ hàng cả tháng trời. Trong khi đó khách giục từng ngày, áp lực dồn hết lên người bán. Trong bài này, bên mình xin kể lại đúng những gì đội ngũ đã trải qua. Mục đích là để bạn tự cân được bài toán riêng, trước khi chốt đơn với bên vận chuyển.
Đường Hàng Không Hay Đường Biển — Bài Toán Ai Nhập Hàng Cũng Từng Đau Đầu
Nói đơn giản, nhập hàng quốc tế là đưa hàng từ nước ngoài về Việt Nam để bán lại. Phần lớn khách bên mình làm việc với thị trường Trung Quốc, nơi nguồn hàng đa dạng và giá gốc rẻ. Có hai đường chính để đưa hàng về nước: đi bằng đường hàng không, hoặc đi tàu qua cảng biển. Nghe đơn giản, nhưng mỗi đường lại kéo theo bài toán chi phí, thời gian và rủi ro rất khác nhau.
Nhiều người mới nhập hàng chỉ nhìn giá cước rồi chọn bên nào rẻ hơn. Đây là sai lầm bên mình gặp thường xuyên nhất. Giá rẻ mà giao chậm, lỡ mùa bán thì coi như mất cả đơn hàng. Ngược lại, chọn máy bay cho lô hàng cồng kềnh, giá trị thấp, có khi tiền cước còn cao hơn giá trị món hàng.
Bên mình từng gặp một khách nhập lô loa Bluetooth. Ham giá rẻ, khách chọn đường biển cho cả phần cần bán gấp dịp khai trương. Ngày khai trương không có hàng trưng bày, khách hẹn quay lại nhưng phần lớn khách không quay lại nữa.
Cân nhắc đúng phải dựa trên ba yếu tố cùng lúc. Đó là loại hàng đang nhập, thời điểm cần hàng, và ngân sách còn lại sau khi trừ vốn nhập. Trước khi bàn tới chuyện vận chuyển, cũng nên nhắc một bước hay bị bỏ qua. Nhiều người mới vào nghề còn lúng túng ngay từ khâu chọn sàn thương mại điện tử quốc tế uy tín để đặt hàng. Chọn nhầm sàn, hàng chưa kịp vận chuyển đã dính rủi ro mất tiền oan. Phần dưới đây, bên mình đi vào từng đường một, kèm số liệu tham khảo và vài tình huống thật đã gặp.
Vận Chuyển Đường Hàng Không: Nhanh Nhưng Đổi Lại Chi Phí Không Hề Rẻ
Vì Sao Cước Máy Bay Luôn Đắt Hơn Một Bậc
Cước hàng không tính theo kg, nhưng không phải cân nặng thật của kiện hàng. Hãng bay so sánh cân nặng thật với cân nặng quy đổi theo thể tích, gọi là DIM weight. Nói cách khác, hàng càng cồng kềnh, dù nhẹ, cước vẫn tính như hàng nặng. Cách tính phổ biến: dài nhân rộng nhân cao theo cm, rồi chia cho sáu nghìn, ra số kg quy đổi. Số nào lớn hơn giữa cân thật và cân quy đổi, hãng lấy số đó để tính tiền.
Với hàng phổ thông từ Trung Quốc về Việt Nam, cước máy bay tham khảo khoảng 4-8 USD mỗi kg, tuỳ tuyến và thời điểm. Mùa cao điểm như cận Tết, giá này có thể đội thêm 30-50%, vì chỗ trên máy bay khan hiếm. Thời gian nhận hàng thường từ ba đến bảy ngày, có tuyến chuyển phát nhanh chỉ một đến hai ngày nhưng giá cao hơn hẳn.
Ngoài cước chính, hàng không quốc tế còn cộng thêm vài khoản phụ: phí xử lý kho, phí soi chiếu an ninh. Đôi khi có cả phí lưu kho nếu thông quan chậm hơn dự kiến. Cộng dồn lại, các khoản này có thể chiếm thêm 10-15% tổng chi phí.
Giá cước niêm yết là một chuyện, giá thực tế khách trả, lại phụ thuộc rất nhiều vào bên nhận vận chuyển. Có lần bên mình thấy hai forwarder báo giá cho cùng một lô hàng, chênh nhau đến ba mươi phần trăm. Vì vậy, chọn kỹ đơn vị vận chuyển hàng quốc tế uy tín quan trọng không kém việc so sánh giá cước trên giấy.
Khi Nào Hàng Không Là Lựa Chọn Đáng Đồng Tiền
Hàng không phù hợp nhất với ba trường hợp: hàng giá trị cao, đơn hàng cần giao gấp, hoặc số lượng nhỏ chưa đủ ghép container. Có lần bên mình hỗ trợ một khách nhập lô đồng hồ thông minh để kịp mở bán đợt giảm giá cuối năm. Đi biển thì vẫn về được, nhưng trễ ngày mở bán. Khách chấp nhận trả cước máy bay cao gấp ba, miễn giữ đúng lịch.
Một mẹo bên mình hay áp dụng: nếu đơn hàng chưa gấp lắm, cứ gom đủ một ngưỡng khối lượng nhất định rồi mới gửi. Đừng gửi lắt nhắt nhiều lần. Mỗi lần gửi đều có phí xử lý tối thiểu. Gửi lẻ tẻ nhiều lần vô tình đội tổng chi phí lên cao hơn hẳn so với gộp chung một chuyến.
Nhược điểm lớn nhất của đường bay là giới hạn hàng hoá. Pin lithium rời, chất lỏng, hàng dễ cháy nổ đều bị hạn chế hoặc phải khai báo đặc biệt. Việc này nhiều khi tốn thêm phí và thời gian xử lý giấy tờ. Ngoài ra còn phụ phí nhiên liệu, thường thay đổi theo giá dầu thế giới. Báo giá đầu tháng và cuối tháng vì vậy có thể chênh nhau đáng kể.
Đường Biển: Chi Phí Dễ Thở Hơn Nhưng Phải Tính Kỹ Thời Gian
LCL Hay FCL — Chọn Sao Cho Vừa Đơn Hàng
Đi biển có hai kiểu ghép hàng. LCL nghĩa là hàng ghép chung container với hàng của nhiều chủ khác, phù hợp đơn hàng nhỏ chưa đủ một container. FCL là thuê nguyên một container, thường loại 20 feet hoặc 40 feet, dành cho đơn hàng lớn. Cước LCL tính theo khối, gọi tắt là CBM. Quy đổi đơn giản, một CBM tương đương một mét khối hàng đã đóng thùng.
Với tuyến từ Trung Quốc về Việt Nam, cước LCL tham khảo khoảng 15-30 USD mỗi CBM. Cộng thêm vào đó còn có phí nâng hạ tại cảng và phí làm thủ tục. Nếu hàng đủ nhiều để đóng nguyên một container 20 feet, cước FCL tham khảo khoảng 700-1.200 USD mỗi container. Giá cụ thể còn tuỳ cảng đi và cảng đến. Container 40 feet chứa được gần gấp đôi thể tích, nhưng cước chỉ cao hơn khoảng 40-60%. Hàng đủ nhiều thì đóng nguyên container thường lợi hơn ghép lẻ.
Thời gian đi biển thường kéo dài 20-35 ngày. Đó là chưa kể thời gian gom hàng tại kho trước khi tàu chạy, có khi mất thêm cả tuần. Nếu tính cả khâu này, tổng thời gian chờ hàng dễ vượt một tháng rưỡi.
Kinh nghiệm bên mình là nên hỏi kỹ đơn vị forwarder về cảng trung chuyển trước khi chốt lịch. Có tuyến phải ghé qua một, hai cảng trung gian trước khi cập bến Việt Nam. Mỗi lần trung chuyển lại cộng thêm vài ngày chờ. Nếu khách cần mốc thời gian chính xác để lên kế hoạch bán hàng, nên chọn tuyến đi thẳng. Giá tuyến thẳng có nhỉnh hơn một chút, nhưng đổi lại yên tâm hơn.
Rủi Ro Hay Gặp Khi Đi Đường Biển Và Cách Né
Đi biển rẻ hơn thật, nhưng đi kèm vài rủi ro mà người mới hay bỏ qua. Ba điều bên mình luôn nhắc khách kiểm tra kỹ trước khi chốt đơn:
- Kẹt cảng vào mùa cao điểm khiến hàng trễ thêm một, hai tuần so với lịch dự kiến, nhất là dịp trước Tết.
- Hàng nhạy cảm với độ ẩm như đồ da, đồ điện tử dễ bị ẩm mốc trong container nếu đóng gói không đúng cách. Cần lót chống ẩm cẩn thận trước khi đóng hàng.
- Khai sai mã HS khiến hàng bị giữ ở hải quan lâu hơn dự kiến, phát sinh phí lưu kho ngoài dự tính ban đầu.
Vì đi biển gắn liền với số lượng lớn, sai một ly là thiệt hại không nhỏ. Bên mình luôn nhắc khách phải kiểm tra hàng mẫu thật kỹ trước khi đặt lô hàng lớn. Đợi cả tháng hàng về mới phát hiện lỗi, lúc đó muốn đổi trả cũng mất thêm thời gian và chi phí gấp đôi.
Vậy Rốt Cuộc Nên Chọn Đường Nào Cho Lô Hàng Của Bạn?
Đơn hàng nào cũng có đáp án riêng, không có công thức chung cho tất cả. Hàng giá trị cao, cần gấp, số lượng ít, nên chọn máy bay. Hàng số lượng lớn, giá trị trên mỗi sản phẩm thấp, còn đủ thời gian chờ, nên chọn đường biển để giữ biên lợi nhuận tốt hơn nhiều. Nhiều khách bên mình còn chọn cách kết hợp: bay trước một phần nhỏ, phần lớn còn lại đi biển theo sau.
Một khách bên mình bán đồ gia dụng theo mùa vẫn áp dụng cách này mỗi năm. Đợt đầu đi máy bay, số lượng ít, để thăm dò thị trường. Đợt hai, khi chắc mẫu bán chạy, mới đặt số lượng lớn và đi đường biển.
Giải xong bài toán vận chuyển mới chỉ là một nửa chặng đường. Nửa còn lại là bán được hàng khi đã về kho. Nhiều chủ shop nhập hàng tốt, giá cạnh tranh. Nhưng họ lại thua ở khâu trưng bày online, vì gian hàng sơ sài chưa đủ tạo niềm tin. Lúc đó, một website bán hàng được thiết kế chuyên nghiệp mới là thứ quyết định khách ở lại đặt mua hay rời đi ngay.
Nếu đang phân vân cho lô hàng sắp tới, hãy thử liệt kê ba con số trước khi quyết định. Đó là giá trị lô hàng, thời hạn cần nhận, và ngân sách vận chuyển tối đa chấp nhận được. Ba con số này tự khắc chỉ ra đường đi phù hợp, không cần đoán mò hay nghe theo cảm tính của người khác. Kinh nghiệm bên mình cho thấy, người nhập hàng lâu năm ít khi chọn cước rẻ nhất. Họ biết lúc nào nên chi thêm để đổi lấy đúng thời điểm bán hàng.