Top 5 thiết kế website cho người mới bắt đầu mà chúng tôi sắp chia sẻ không phải là bảng xếp hạng những cái tên được khen nhiều trên mạng. Đó là năm nhóm dịch vụ khác nhau về bản chất. Mỗi nhóm trao cho bạn một mức quyền kiểm soát website rất khác nhau. Đội ngũ chúng tôi đã ngồi tư vấn cho không ít chủ cửa hàng, freelancer và marketer lần đầu làm web. Điều khiến họ hối hận hầu như chưa bao giờ là giá tiền. Nó là việc họ bị khóa chân vào một đơn vị, đến mức muốn đổi tấm banner cũ cũng phải chờ.
Bài này chúng tôi viết theo hướng so sánh nhóm dịch vụ, không xếp hạng cá nhân hay công ty cụ thể. Bạn sẽ nhìn ra mình thuộc nhóm nào, ngân sách nào, và cần hỏi gì trước khi đặt cọc.
Vì sao tìm nơi làm website khiến người mới tốn thời gian nhất
Sự cố phổ biến chúng tôi gặp đi gặp lại là khách chốt hợp đồng chỉ vì bộ giao diện mẫu đẹp. Trang demo lung linh, ảnh chụp chuyên nghiệp, hiệu ứng cuộn mượt mà. Rất ít người hỏi ngược lại một câu rất cơ bản. Ai sẽ là người viết nội dung lên đó, và sau khi bàn giao thì ai đụng vào được?
Đa số đơn vị làm web thuê ngoài phần nội dung và hình ảnh. Nghĩa là cái vỏ thì sang, nhưng phần chữ bên trong do chính khách loay hoay, hoặc copy từ đâu đó. Khi website chạy thật, khách truy cập không dừng lại ngắm màu sắc. Họ tìm đúng thứ họ cần rồi bấm gọi, hoặc tắt tab.
Một câu hỏi nữa nằm đầy trong hộp thư tư vấn của chúng tôi. Site mẫu vài triệu và site vài chục triệu khác nhau ở đâu? Khác ở chỗ bạn có tự cầm lái được hay không. Gói vài triệu thường là template dựng sẵn, gắn logo và vài dòng giới thiệu. Tài khoản hosting lẫn quyền quản trị vẫn nằm trong tay người làm. Gói cao hơn có thiết kế theo ngành riêng, cấu trúc trang rõ ràng, tối ưu tốc độ. Quan trọng hơn cả là mọi tài khoản đều đứng tên bạn.
Nên tiêu chí số một khi bạn còn mới không phải giá rẻ nhất. Đó là mức độ bạn tự quản trị được sau ngày bàn giao. Một website 6 triệu nhưng bạn tự sửa được mọi thứ sẽ sống dai hơn một website 3 triệu mà mỗi lần đổi số điện thoại lại phải nhắn tin chờ đợi.
Năm câu hỏi tự lọc trước khi nghe báo giá
Bạn có thể giữ danh sách này mở sẵn trong lúc trao đổi với bất kỳ nhà cung cấp nào. Chúng tôi xếp theo mức độ ảnh hưởng lâu dài, chứ không theo thứ tự giá.
Quyền quản trị gồm những gì và ai đang giữ
Cần tách bạch ba thứ khác nhau. Tài khoản hosting nơi website trú ngụ, tên miền tức địa chỉ website, và tài khoản quản trị nội dung nơi bạn đăng bài đổi ảnh. Nếu cả ba đứng tên bên làm web, bạn đang thuê chứ chưa sở hữu. Ngày họ dừng dịch vụ, website đi theo họ luôn.
Tốc độ tải trang nên tự đo, đừng tin lời cam kết
Google có công cụ miễn phí chấm điểm tốc độ trang theo thang 100. Bạn dán địa chỉ website demo vào là có số liệu ngay, không cần biết kỹ thuật. Điểm dưới 50 nghĩa là trên điện thoại sẽ chậm thấy rõ. Nhiều nơi cam kết website chạy mượt nhưng trang demo chưa tới 30 điểm. Con số không biết nói dối.
Bạn có thao tác được ba việc quen thuộc nhất không
Hãy yêu cầu được hướng dẫn đổi một bài viết, thay một hình ảnh, sửa số điện thoại ngay trên website thật. Làm được ba thao tác đó, bạn đã tự chủ phần lớn nhu cầu hằng ngày. Không làm được, mọi thay đổi nhỏ đều biến thành cuộc gọi và một khoản phí.
Hợp đồng ghi gì về số lần sửa và thời gian bảo hành
Câu hỗ trợ trong quá trình sử dụng là câu vô nghĩa về mặt hợp đồng. Cần con số cụ thể: bao nhiêu lần chỉnh sửa miễn phí, trong bao nhiêu ngày, phạm vi gồm những gì. Càng rõ ràng, về sau hai bên càng ít lời qua tiếng lại.
Chi phí gia hạn năm sau là bao nhiêu
Đây là khoản bị bỏ qua nhiều nhất. Phí làm ban đầu có thể rất mềm, nhưng phí duy trì mới là tiền bạn trả mãi. Không ít nơi lấy phí gia hạn ngang hoặc cao hơn phí làm ban đầu, đơn giản vì bạn đã bị khóa vào hệ thống của họ. Hỏi trước một câu cho chắc: năm sau tôi phải trả bao nhiêu để website tiếp tục chạy?
Top 5 thiết kế website cho người mới bắt đầu theo mức độ tự chủ
Chúng tôi xếp từ nhóm cho bạn nhiều quyền kiểm soát nhất xuống nhóm ít quyền kiểm soát nhất. Mỗi nhóm phù hợp với một kiểu người và một giai đoạn khác nhau. Không có nhóm nào đúng cho tất cả mọi người.
Nhóm 1: Thiết kế riêng trên nền mã nguồn mở phổ biến
Đây là nhóm dựng website riêng cho bạn dựa trên mã nguồn mở như WordPress hoặc Laravel. Nói dễ hiểu, mã nguồn mở là bộ khung có sẵn, ai cũng dùng được miễn phí và cộng đồng hỗ trợ rất đông. Sau khi bàn giao, bạn sở hữu toàn bộ website và tự do chuyển sang đơn vị khác nếu muốn.
Nhóm này dành cho doanh nghiệp nhỏ đã hình dung được mô hình kinh doanh và cần website chạy đường dài. Chi phí thường rơi vào khoảng 15 đến 40 triệu cho một website doanh nghiệp cơ bản, tùy số trang và tính năng. Nhược điểm là bạn cần một người hiểu cơ bản về nội dung và SEO, hoặc phải ký hợp đồng bảo trì dài hạn. Để website tự chạy mà không ai chăm, nó sẽ cũ đi rất nhanh.
Với những bạn muốn hiểu bản chất công việc trước khi thuê, việc xem qua một lộ trình học lập trình web từ con số không sẽ giúp bạn đặt câu hỏi đúng hơn với nhà cung cấp. Không cần thành thạo, chỉ cần đủ hiểu mình đang mua cái gì.
Nhóm 2: Đơn vị làm website trọn gói cho cá nhân và hộ kinh doanh
Đây là nhóm phổ biến nhất ở Việt Nam. Bạn chọn một gói có sẵn, họ cài mã nguồn, gắn giao diện, đưa nội dung ban đầu lên. Thường xong trong 5 đến 10 ngày làm việc, chi phí khoảng 3 đến 10 triệu cho gói cơ bản.
Nhóm này hợp với người mới, bán hàng nhỏ, làm dịch vụ tại địa phương. Ưu điểm là nhanh và rẻ. Nhược điểm là giao diện dùng template mua sẵn, nên nhiều website trong cùng nhóm sẽ na ná nhau, khó tạo dấu ấn riêng. Một điểm ít được nói ra là phần SEO trong gói thường chỉ dừng ở cài plugin và khai báo thẻ tiêu đề. Nếu bạn cần nội dung chuẩn SEO cho kênh bán hàng, nên tách khoản đó thành hạng mục riêng thay vì gộp vào gói thiết kế.
Nhóm 3: Thiết kế kèm buổi đào tạo tự quản trị nội dung
Nhóm này làm website tương tự nhóm 2, nhưng cộng thêm một buổi hoặc một khóa hướng dẫn ngắn. Bạn được cầm tay chỉ việc: tạo bài viết, tạo danh mục sản phẩm, đổi banner, xem báo cáo truy cập.
Đây là nhóm chúng tôi khuyên dùng nhiều nhất cho người mới, vì nó xử lý đúng gốc rễ vấn đề. Chúng tôi từng thấy một khách mua gói rẻ 5 triệu không có đào tạo, ba tháng sau vẫn không dám mở trang quản trị. Một khách khác trả 8 triệu có đào tạo, tự đăng bài mỗi tuần, website sống động hẳn. Khoản chênh lệch 3 triệu đó biến thành kỹ năng ở lại với bạn mãi.
Hạn chế duy nhất là không phải đơn vị nào cũng có dịch vụ này. Bạn nên hỏi thẳng khi tư vấn: có buổi hướng dẫn sử dụng không, kéo dài bao lâu, có tài liệu để lại để tra cứu sau này không.
Nhóm 4: Freelancer hoặc nhóm nhỏ làm theo dự án
Nhóm này nhận việc theo dự án chứ không theo gói có sẵn. Chi phí có thể rất mềm, khoảng 2 đến 6 triệu cho một website giới thiệu đơn giản. Bạn làm việc trực tiếp với người code, nên đôi khi nhận về kết quả tốt với mức giá dễ chịu.
Đổi lại, bạn phải tự chuẩn bị nội dung và hình ảnh. Tự viết mô tả dịch vụ, tự chụp ảnh, tự sắp xếp câu chữ. Với người chưa từng có website, đây là khối lượng việc không hề nhỏ và dễ khiến tiến độ kéo dài. Một rủi ro nữa là freelancer có thể tốt, nhưng không có cam kết dài hạn. Nếu người đó rời nghề, bạn sẽ khó nhờ người khác sửa. Chọn nhóm này, hãy yêu cầu bàn giao toàn bộ tài khoản và ghi rõ trong hợp đồng, kể cả hợp đồng đơn giản tự soạn.
Nhóm 5: Nền tảng tự làm cho người cần lên sóng gấp
Đây là các nền tảng cho phép kéo thả tạo website, không cần biết code. Bạn trả phí theo tháng hoặc theo năm, thường vài trăm nghìn đến vài triệu. Ưu điểm là có thể lên sóng ngay trong một buổi chiều. Nhóm này rất hợp với người cần một trang đích để chạy quảng cáo thử hoặc giới thiệu bản thân.
Nếu bạn đang ở giai đoạn cần dựng nhanh vài trang để đo phản ứng thị trường, việc tham khảo nhóm công cụ tạo landing page phổ biến sẽ tiết kiệm cho bạn kha khá thời gian dò tìm. Tuy vậy, hạn chế lớn nhất là bạn không sở hữu mã nguồn. Website nằm trên hạ tầng của nền tảng, muốn chuyển đi nơi khác thì khó hoặc phải làm lại từ đầu. Với nhu cầu đơn giản thì chấp nhận được. Khi bạn muốn nâng lên thành kênh bán hàng nghiêm túc, bạn sẽ sớm đụng trần.
So sánh nhanh năm nhóm theo ngân sách và thời gian
Con số dưới đây là mặt bằng chúng tôi ghi nhận qua các đợt tư vấn, không phải báo giá cố định. Giá thật sẽ thay đổi theo thời điểm, phạm vi công việc và tay nghề người làm.
- Nhóm 1: khởi tạo khoảng 15 đến 40 triệu, thường mất 3 đến 6 tuần, đa số có bàn giao quyền quản trị. Phí duy trì chủ yếu là tên miền và hosting, khoảng 1 đến 3 triệu mỗi năm.
- Nhóm 2: khởi tạo khoảng 3 đến 10 triệu, xong trong 5 đến 10 ngày. Phí gia hạn tùy nơi, có chỗ thu 1 đến 2 triệu, có chỗ thu cao hơn.
- Nhóm 3: thường chỉ chênh nhóm 2 khoảng 2 đến 5 triệu cho phần đào tạo, thời gian khoảng 1 đến 2 tuần. Đây là khoản đầu tư đáng giá nhất trong danh sách.
- Nhóm 4: khởi tạo khoảng 2 đến 6 triệu, nhưng tiến độ rất khó đoán. Nhanh thì vài ngày, chậm thì vài tuần tùy vào việc bạn chuẩn bị nội dung tới đâu.
- Nhóm 5: gần như không tốn phí khởi tạo, chỉ trả phí nền tảng vài trăm nghìn đến vài triệu mỗi năm. Đổi lại là giới hạn về quyền sở hữu và khả năng mở rộng.
Để bạn có mốc đối chiếu rộng hơn, một website giới thiệu công ty đơn giản hiện thường rơi vào khoảng 5 đến 12 triệu. Website bán hàng có giỏ hàng và quản lý đơn thường từ 15 đến 35 triệu. Một số ngành đặc thù cần cấu trúc đặt hàng riêng có thể vượt mốc 50 triệu. Bạn vẫn nên lấy báo giá trực tiếp cho trường hợp cụ thể của mình thay vì áp con số chung. Nếu muốn đối chiếu thêm trước khi gọi điện, bạn có thể xem qua danh sách các đơn vị thiết kế website được đánh giá uy tín để nắm mặt bằng chung.
Hai khách cùng ngân sách, kết quả lệch nhau vì một buổi đào tạo
Câu chuyện này chúng tôi kể khá thường xuyên khi tư vấn, vì nó minh hoạ rõ nhất điều đáng quan tâm. Hai khách hàng của đội ngũ cùng lúc, cùng ngân sách khoảng 10 triệu. Một bên bán đồ gia dụng, một bên làm dịch vụ sửa chữa tại nhà.
Người thứ nhất chọn gói rẻ nhất tìm được, 6 triệu. Website lên sóng nhanh, giao diện nhìn ổn. Nhưng quyền quản trị nằm hết ở bên làm web. Mỗi lần muốn đổi banner khuyến mãi dịp lễ, anh phải nhắn tin, chờ vài ngày, có khi mất thêm phí. Vài lần như vậy, anh thôi không cập nhật nữa. Website đứng im từ tháng thứ tư.
Người thứ hai chọn gói 9 triệu, cao hơn một chút nhưng có buổi hướng dẫn sử dụng và được bàn giao toàn bộ tài khoản. Anh tự đăng bài mỗi tuần, tự thay ảnh sản phẩm mới, tự cập nhật bảng giá dịch vụ. Giao diện có phần kém bóng bẩy hơn bên kia, nhưng nội dung luôn tươi. Khách vào thấy cửa hàng còn đang hoạt động, tin tưởng hơn hẳn.
Phần chênh lệch 3 triệu không nằm ở thẩm mỹ. Nó nằm ở quyền kiểm soát sau bàn giao. Một website bạn không dám đụng vào sẽ lụi dần, bất kể lúc mới giao nó đẹp cỡ nào.
Chuẩn bị gì trước khi bên thiết kế bắt tay vào làm
Nhiều người ký hợp đồng rồi mới bắt đầu nghĩ tới nội dung, khiến thời gian làm kéo dài gấp đôi vì bên thiết kế phải ngồi chờ. Chuẩn bị trước giúp website chạy đúng tiến độ và cũng giúp bạn hình dung rõ hơn mình cần gì.
Danh sách tối thiểu nên có sẵn gồm logo dạng file gốc chứ không phải ảnh chụp màn hình, mô tả ngắn về sản phẩm hoặc dịch vụ, ảnh thật của cửa hàng và đội ngũ, cùng thông tin liên hệ đầy đủ. Ảnh thật tạo niềm tin hơn ảnh mua sẵn rất nhiều, đặc biệt với những ngành sống bằng sự tin cậy như thực phẩm sạch hay dịch vụ chăm sóc tại nhà. Nếu bạn đang làm trong một ngành như vậy, tham khảo thêm những yếu tố tạo niềm tin khi làm website bán thực phẩm sạch sẽ giúp bạn sắp xếp nội dung hợp lý hơn ngay từ đầu.
Có một việc nhỏ nhưng đáng làm: tên miền nên do bạn tự đứng tên. Tên miền là địa chỉ website, đăng ký theo cá nhân hoặc doanh nghiệp, chi phí chỉ vài trăm nghìn một năm. Để bên thiết kế đứng tên hộ thì lúc chuyển nhượng hoặc đổi đơn vị làm web sẽ rất phiền. Song song đó, hãy tạo email theo tên miền để thay cho địa chỉ Gmail cá nhân. Khách liên hệ lần đầu sẽ thấy chuyên nghiệp hơn, và bạn cũng không bị phụ thuộc vào một tài khoản miễn phí.
Vài sai lầm khiến website mới bị bỏ xó chỉ sau vài tháng
Điều chúng tôi để ý nhiều năm qua là phần lớn website doanh nghiệp nhỏ không chết vì thiết kế kém. Chúng chết vì không ai chăm.
Sai lầm phổ biến nhất là dồn hết ngân sách vào phần thiết kế. Có 10 triệu thì đổ cả 10 triệu cho giao diện, không chừa đồng nào cho nội dung và một đợt quảng cáo thử. Website lên sóng trong im lặng, không ai biết tới, vài tháng sau chủ cũng quên. Một cách phân bổ dễ chịu hơn là dành khoảng 60 đến 70% cho thiết kế, phần còn lại cho nội dung ban đầu và chạy thử quảng cáo.
Sai lầm tiếp theo là không xác định mục tiêu của website trước khi ký hợp đồng. Bán hàng, giới thiệu công ty, hay thu thập liên hệ khách tiềm năng? Ba mục tiêu này dẫn tới ba cấu trúc rất khác nhau. Kênh bán hàng cần giỏ hàng và trang sản phẩm rõ ràng. Trang giới thiệu cần phần đội ngũ và năng lực. Trang thu thập liên hệ cần biểu mẫu đặt ở vị trí nổi bật. Chưa trả lời được câu này thì đừng vội ký.
Cũng có kiểu sai lầm ít ai để ý: chọn gói khóa cứng, mỗi lần thêm bài viết hay sản phẩm lại phát sinh phí. Ban đầu trông rẻ, nhưng tính trọn một năm thì đắt hơn nhiều so với việc tự làm. Ngoài ra, rất nhiều người quên kiểm tra website trên điện thoại. Phần lớn khách truy cập bằng điện thoại chứ không phải máy tính. Một website đẹp trên màn hình lớn nhưng chữ nhỏ xíu và nút bấm lệch trên điện thoại sẽ mất khách ngay từ giây đầu. Nhận bàn giao, hãy mở thử trên chính điện thoại của bạn.
Khi chọn xong nhà cung cấp và website bắt đầu có tuổi, bạn sẽ cần một kế hoạch chăm sóc định kỳ thay vì để mặc. Việc hiểu bảo trì website gồm những việc gì sẽ giúp bạn chủ động đặt lịch cập nhật, sao lưu và kiểm tra tốc độ, thay vì chỉ phản ứng khi có sự cố.
Trước khi xuống tiền, kiểm chứng vài điều
Đến đây bạn đã có bộ tiêu chí và năm nhóm dịch vụ để đối chiếu. Còn lại là vài câu hỏi nên hỏi thẳng trước khi đặt cọc, và một số thứ nên kiểm chứng độc lập.
Hãy hỏi website demo có phải do đơn vị tự làm hay chỉ là template mua sẵn gắn tên. Cách kiểm tra đơn giản: yêu cầu chỉnh thử một chi tiết nhỏ ngay tại buổi tư vấn. Nếu họ loay hoay không xử lý được, rất có thể sản phẩm họ chào không phải thứ họ nắm rõ. Bạn cũng nên xin xem hợp đồng mẫu trước khi đặt cọc. Một hợp đồng tử tế ghi rõ phạm vi công việc, thời gian, số lần chỉnh sửa và điều khoản bàn giao tài khoản.
Phần đánh giá thì nên tìm nguồn độc lập, đừng chỉ đọc phản hồi trên fanpage của chính họ vì ở đó họ kiểm soát nội dung. Hỏi người quen từng thuê, tìm trong các hội nhóm, hoặc đối chiếu qua những bài tổng hợp có sẵn. Một đánh giá trung bình nhưng thật luôn hữu ích hơn mười lời khen có kiểm duyệt.
Với những cam kết nghe quá đẹp, hãy xem đó là điểm trừ chứ không phải điểm cộng. Ví dụ cam kết lên top Google trong ba tháng. Không ai cam kết chắc được điều đó, vì thuật toán tìm kiếm thay đổi liên tục. Một đơn vị nghiêm túc sẽ nói rõ họ làm những gì để cải thiện thứ hạng, chứ không hứa một kết quả cụ thể.
Câu hỏi người mới hay gửi cho chúng tôi
Có vài thắc mắc gần như lặp lại trong mọi đợt tư vấn. Chúng tôi gom lại ở đây để bạn đỡ mất thời gian hỏi từng nơi.
Nên chọn WordPress hay thuê thiết kế theo yêu cầu?
Cần lên sóng nhanh, ngân sách dưới 10 triệu và chấp nhận giao diện theo mẫu có sẵn thì WordPress là lựa chọn hợp lý. Cần giao diện riêng cho ngành đặc thù, hoặc website sẽ là kênh bán hàng chính, thì nên cân nhắc thiết kế theo yêu cầu. Điểm chung vẫn là bạn có được quyền quản trị hay không.
Chi phí bao nhiêu thì gọi là hợp lý?
Website giới thiệu đơn giản thường rơi vào khoảng 5 đến 12 triệu. Website bán hàng có giỏ hàng thường từ 15 triệu trở lên. Con số hợp lý không nằm ở giá tuyệt đối, mà ở thứ bạn nhận về: quyền quản trị, buổi đào tạo, và phí duy trì năm sau có minh bạch không.
Không biết code thì có tự sửa nội dung được không?
Được, với hầu hết website dùng WordPress hoặc các hệ quản trị nội dung phổ biến. Chỉ cần một buổi hướng dẫn là bạn đăng bài, đổi ảnh, sửa thông tin liên hệ được ngay. Việc can thiệp sâu vào giao diện thì vẫn cần người có chuyên môn.
Nếu chỉ giữ lại một điều sau khi đọc hết bài, hãy giữ câu hỏi này để hỏi trước khi ký hợp đồng. Sau khi bàn giao, tôi có tự đổi banner và đăng bài mới được không. Câu trả lời cho bạn biết website đó sẽ sống khoẻ hay bị bỏ xó sau vài tháng. Giá rẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi món bạn mua là món bạn dùng được.